«سوت آغاز آخرین ماه از سال پرحاشیه 1404 !!»  

علیرضا باغانی - بورس24 : بورس تهران معاملات آخرین روز کاری بهمن خونین را متعادل و با رگه‌هایی از تقاضا آغاز کرد؛ اما از آنجا که سیگنال مثبت قابل توجهی از مذاکرات روز سه‌شنبه ژنو دریافت نکرده بود، رفته‌رفته با گذر از دقایق ابتدایی میل به خرید کمتر شد و در همین راستا عرضه‌ها در نیمه دوم بازار با رنج منفی عجیب و غریب در نمادهای پالایشی و صندوق‌های اهرمی شدت گرفت ! به‌ نظر آنچه در نشست‌های ایران و آمریکا مطرح می‌شود با آنچه در سایر سطوح دیپلماتیک رخ می‌دهد، تفاوت‌های بسیاری دارد و همین دوگانگی باعث شده تا بازار تصویر روشنی از تحولات سیاسی نداشته باشد.

بنابراین بازار چهارشنبه به محافظه‌کاری خود ادامه داد و در شرایطی که شاخص کل در دقایق ابتدایی 53 هزار واحد قد کشیده بود، کل این رشد را از دست داد و در نهایت با کاهش ارتفاع 40 هزار واحدی به کار خود خاتمه داد ! هر چند که در دقایق پایانی اقدامات حمایتی بیشتری صورت گرفت و صف فروش سنگینی روی تابلوها باقی نماند. ضمن اینکه 45 درصد بازار رنگ سبز خود را با وجود از دست دادن بخشی از رشد روزانه حفظ کرد. ارزش معاملات محدود به 7.5 هزار میلیارد تومانی در کنار خروج یک همت پول حقیقی به شکل واضحی نشان از رکود در وضعیت کلی بازار دارد ...

بازار چهارشنبه چندان جذاب پیش نرفت و در نیمه دوم معاملات عرضه‌های بیشتری رقم خورد؛ گویی همه معتقدند به ساعت صفر در مذاکرات نزدیک شده‌ایم. هر چند که به نظر آنچه در سایر سطوح دیپلماتیک نظیر رفت و آمدهای برخی از مقام‌های ارشد رخ می‌دهد دارای اهمیت بیشتری نسبت به مذاکرات دو دور اخیر بوده است و در واقع اگر هم قرار توافقی باشد، بین عراقچی و ویتکاف حاصل نمی‌شود ! البته در بازار چهارشنبه برخی از حقوقی‌ها نقش موثری در ایجاد فشار عرضه داشتند. آنها هنوز اسفند آغاز نشده به دنبال تامین منابع مالی شب عید هستند و لذا نهاد ناظر بایستی به شکل جدی ورود کند و جلوی ایجاد بی‌نظمی طیفی از آنها گرفته شود.

اما در شرایطی پا به اسفند می‌گذاریم که در ماه‌های اخیر، فضای سیاسی کشور در وضعیت پرتنش و پرریسکی قرار داشته و بازار سرمایه نیز به‌ عنوان آیینه‌ای از انتظارات و نگرانی‌های فعالان اقتصادی، به‌ شدت تحت‌تأثیر این تحولات بوده است. تقریبا می‌توان گفت که از تاریخ 7 اکتبر 2024 که آن جدال عجیب بین حماس و اسرائیل آغاز شد تا به امروز انواع و اقسام ریسک‌های سیاسی را تجربه کرده‌ایم که حادترین آن، جنگ 12 روزه بود و البته در ریزش قیمت‌ها هیچیک به پای ریزش بهمن ماه نمی‌رسید؛ چراکه در عین روشن شدن ارزندگی قیمت‌ها و افزایش سطح انتظار از رشد سود شرکتها، همچون تیر و مرداد در یک بازه زمانی فشرده اصلاح قیمت تلخ و سنگینی را تجربه کردیم.

در این میان نمی‌توان نقش برخی تصمیمات پشت‌پرده و جریان‌های اثرگذار بر معاملات را نادیده گرفت. شواهد نشان می‌دهد بخشی از فشار فروش و تشدید فضای منفی، تنها ناشی از تحولات سیاسی و عوامل بیرونی نبوده، بلکه از برخی تصمیم‌ها و مداخلات غیرشفاف بازیگران بزرگ بازار نیز اثر پذیرفت؛ مسأله‌ای که به بی‌اعتمادی فعالان و تشدید رفتارهای هیجانی دامن زد. تفاوت بحران بهمن با مقطع پس از جنگ در همین نقطه بود. در دوره پس از جنگ، حمایت‌ها از بازار منسجم‌تر و مؤثرتر انجام شد، اما در بهمن‌ماه نوعی رهاشدگی عجیب و غیرمنطقی مشاهده می‌شد. به نظر می‌رسد پشت این رویکرد، این ایده قرار داشت که نباید دخالتی صورت گیرد و باید اجازه داد بازار خودبه‌خود به تعادل برسد؛ دیدگاهی که در شرایط پرتنش و شکننده، می‌تواند هزینه‌های سنگینی به بازار تحمیل کند.

به هر جهت بازار سرمایه با ریسک‌های سیاسی بیگانه نیست. تجربه سالهای گذشته نشان داده که همواره بعد از هر تنشی، یک روند صعودی یا رالی قوی بسته به شرایط قیمت‌ها در بازار رقم خورده و لذا این بار هم شرایط از این قاعده مستثنی نیست و بازار بعد از این روزهای سخت که با ناملایمتی‌های صندوق‌های حمایتی، نهاد ناظر و مداخله مدیران برخی از صندوق‌ها به این نقاط رسید، اتفاقا این بار رالی قوی‌تری را با دوره زمانی طولانی‌تر آغاز خواهد کرد.

از دید ما، رالی پیشِ ‌رو که احتمالاً از روزهای ابتدایی فروردین یا نیمه‌های اردیبهشت آغاز خواهد شد، می‌تواند متشکل از چند روند صعودی بهم پیوسته باشد. شاخص کل طی دو سال آینده به کمک ورود گسترده نقدینگی، ارقامی را تجربه خواهد کرد که امروز شاید کمتر کسی باور و تصورش را داشته باشد ! نکته مهم این است که در این رالی، جریان پولی قدرتمند، همه نمادهایی که شاخصه ارزندگی دارند را به حرکت درخواهد آورد و دیگر هیچ دست پشت‌پرده‌ای قادر به ایستادگی در برابر این موج نخواهد بود. حتی شک نداریم در این مقطع بازدهی در هیچیک از بازارها به گردپای بورس هم نخواهد رسید ...

تا زمان آغاز این روند، به دلیل شدت و سرعت ریزش اخیر، احتمالاً ادامه اصلاح عمدتاً در بُعد زمان رخ خواهد داد تا «فنر ارزندگی» فشرده‌تر شود. با فروکش ریسک‌ها و تحقق اتفاقات کلان سیاسی و اقتصادی، فضای لازم برای آغاز این رالی فراهم خواهد شد. باری دیگر روی این موضوع تاکید می‌کنیم که فروشنده‌های این روزها سهام را با دلار 60 و 70 هزار تومانی می‌فروشند و این در شرایطی است که امروز دلار توافقی 136 هزار تومان است و احتمالا میانگین این نرخ در سال آینده کمتر از 150 هزار تومان نخواهد بود و این یعنی اگر اکسل تحلیل بنیادی شرکتها را به روز کنید، خواهید دید بیش از ۲۰۰ نماد ریز و درشت بازار با P/Eهای آینده‌نگر کمتر از ۳ واحدی معامله می‌شوند.

بنابراین بازار از نظر ارزندگی نه‌تنها کمبودی ندارد، بلکه حتی جذاب‌تر از روزهای ابتدایی پاییز است و تنها در انتظار کنار رفتن ابر تهدیدهای سیاسی و عبور از این پیچ چالش‌برانگیز است. در این شرایط، به ویژه در نیمه دوم اسفند، باید رفتار جریان پولی را با دقت بیشتری رصد کرد؛ چراکه احتمالاً نشانه‌های آغاز صعود بعدی از طریق حجم معاملات، هوشمندی نقدینگی، سرانه خرید و فروش و رفتار معامله‌گران حقیقی و حقوقی قابل رصد خواهد بود. در جمع‌بندی، می‌توان گفت سرمایه‌گذاران و معامله‌گران برای حضور مؤثر در بازار باید استراتژی‌های کوتاه، میان‌ و بلندمدت مشخصی داشته باشند.

و موضوع آخر که به آن می‌پردازیم، برنامه بازار از امروز تا پایان سال است؛ حدود ۴ هفته یا ۱۹ روز کاری پیش روی بازار است. در این ماه، بازار همچنان نگاه ویژه‌ای به تحولات سیاسی خواهد داشت و طبیعتاً انتشار هر خبر یا توئیتی درباره مذاکرات، نشست‌ها، سفر مقامات ارشد و مسائلی از این دست، می‌تواند تأثیر مستقیم بر روند معاملات داشته باشد. در حوزه اقتصادی، بررسی لایحه بودجه در مجلس اهمیت بالایی دارد. برخی معتقدند که با تغییراتی که مجلس در لایحه ایجاد می‌کند، دولت مجبور خواهد شد کسری‌ خود را از طریق بخشی از معافیت‌های مالیاتی شرکت‌های بورسی جبران کند؛ معافیت‌هایی که به دلیل طرح‌های توسعه‌ یا سرمایه‌گذاری در مناطق محروم به شرکت‌ها تعلق گرفته است.

البته هنوز اطلاع از جزئیات این موضوع و یا افزایش عوارض احتمالی در دست نیست و باید منتظر شفاف شدن این موضوع ماند تا بتوان آثار آن را بر بازار و شرکت‌ها ارزیابی کرد. در حال حاضر، آنچه بیشتر به چشم می‌آید فشار روانی ناشی از این موضوع و تصویب احتمالی آن در مجلس است، اما برآورد ما این است که تأثیر واقعی آن بر سود شرکت‌ها چندان جدی نخواهد بود. امیدواریم دولت نیز با اقدام به‌ موقع، این مسائل را بصورت منطقی و حساب‌شده مدیریت کند و بیش از این به بی‌اعتمادی بازار دامن نزند.

اما در بازار هم انتشار آخرین دور از اطلاعات ماهانه شرکتها را خواهیم داشت. گزارش‌هایی که عملکرد تولید و فروش شرکتها در بهمن ماه را به تصویر می‌کشند. این گزارش‌ها در عین اینکه احتمالا افت فروش مقداری در برخی از شرکتهای بزرگ پتروشیمی و فلزی معدنی را (به دلیل برودت هوا) نشان می‌دهند یک رخ زیبا از نرخ فروش آنها را نمایان خواهد کرد. برگزاری برخی مجامع مهم در شرکتهای بزرگی نظیر وغدیر و وسپه، انتشار مجوز افزایش سرمایه طیف وسیعی از شرکتها توسط سازمان بورس و برگزاری مجامع فوق‌العاده جهت تصویب آن و سر آخر برخی از معاملات بلوکی و تامین منابع مالی حقوقی‌ها برای شب عید از دیگر رویدادهای مهم اسفند خواهد بود.

به طور کلی، پیش‌بینی ما این است که دوازدهمین ماه سال نیز همچون ۱۱ ماه گذشته، با حواشی خاص خود همراه خواهد بود و روزهای پرخبر و پرتحرکی را برای بازار رقم خواهد زد. امیدواریم هر چه زودتر این سال پرحاشیه به پایان برسد و بازار وارد مقطعی آرام‌تر و کم‌حاشیه‌تر شود ...

اما به سراغ بازار برویم. بازاری که بد آغاز نکرد اما نبود خریدار قوی ناشی از احتیاط و تداوم بدبینی به جریانات سیاسی، منجر به فشار عرضه در نیمه دوم بازار (با رنج منفی عجیب در پالایشی‌ها و صندوق‌های اهرمی) شد. برای امروز حقیقتا پیش‌بینی خاصی نداریم؛ چراکه از یکسو اخبار سیاسی جالب پیش نمی‌رود؛ صندوق‌های حمایتی در بی‌تفاوت‌ترین حالت ممکن قرار گرفته‌اند و سایه جنگ کماکان بر سر بازار است و از سوی دیگر، قیمت‌ها در حداقلی‌ترین حالت خود از نظر بنیادی قرار گرفته‌اند. بنابراین نزدیک‌ترین پیش‌بینی این است که برای امروز بازاری نوسانی و رکودی را داشته باشیم ...

سر تیتر خبرهای سیاسی و اقتصادی – اخبار و شایعات بازار :  

* ایران در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل و اعضای شورای امنیت اعلام کرد: اگر مورد حمله قرار بگیریم، تمامی پایگاه‌ها، تأسیسات و دارایی‌های نیروی متخاصم در منطقه در چارچوب پاسخ دفاعی ایران اهداف مشروع محسوب خواهند شد. ایالات متحده مسئولیت کامل و مستقیم هرگونه پیامد غیرمنتظره و غیرقابل‌کنترل را بر عهده خواهد داشت.

* گزارش جدید از وال‌استریت ژورنال: ترامپ در حال بررسی یک حمله محدود برای وادار کردن ایران به توافق است. ترامپ در حال بررسی یک حمله نظامی محدود اولیه به ایران است تا آن را مجبور به پذیرش خواسته‌هایش برای توافق هسته‌ای کند، گامی که برای فشار آوردن به تهران برای رسیدن به توافق طراحی شده است، اما به یک حمله تمام‌عیار که می‌تواند الهام‌بخش یک انتقام بزرگ باشد، منجر نخواهد شد. افراد مطلع با این موضوع گفتند که حمله اولیه، که در صورت صدور مجوز می‌تواند ظرف چند روز انجام شود، چند سایت نظامی یا دولتی را هدف قرار خواهد داد. اگر ایران همچنان از پیروی از دستور ترامپ برای پایان دادن به غنی‌سازی هسته‌ای خود امتناع ورزد، آمریکا با یک کمپین گسترده پاسخ خواهد داد.

* روزنامه انگلیسی «تلگراف» به نقل از منابع آگاه ادعا کرد: ایران و آمریکا بر سر عناصر بالقوه‌ای که می‌توانند در هر توافقی در آینده گنجانده شوند، به توافق رسیده‌اند. این عناصر می‌تواند مسائل مرتبط با تحریم‌ها را نیز شامل شود.

* مقام‌های آمریکایی اعلام کردند ایالات متحده انتظار دارد پس از گفتگوهای ژنو، پیشنهادهای مفصلی از سوی ایران برای رفع شکاف‌ها در مواضع دو کشور دریافت کند. یک مقام‌های آمریکایی گفت: پیشرفت حاصل شد، اما هنوز جزئیات زیادی برای بحث باقی مانده است. این جمع‌بندی لحن مثبتی داشت، اما در حالی منتشر شد که ارتش آمریکا همچنان در حال تقویت آرایش نیروهای خود در خاورمیانه است.

* مطابق تصمیم اخیر وزارت کار، زوجین شاغلی که فقط ۳۶ میلیون تومان درآمد ماهیانه بر اساس کف حقوق ۱۸.۶ میلیون تومان سال آینده داشته باشند، از لیست یارانه‌بگیران حذف می‌شوند و این در حالیست که معاون وزیر کار گفته تنها ۱۵ درصد حذفی خواهیم داشت.

* ارزش بازار سرمایه (بورس + فرابورس) در هفته‌ای که گذشت با افت سنگین 5.2 درصدی به 12,981 همت رسید. در بازار ارز، دلار پس از نوسانات تند و تیز اخیر، روند باثبات‌تری داشت و بطور کل در سطوح 160 تا 163 هزار تومان در نوسان بود. در نتیجه این تغییرات، ارزش دلاری بازار با یک افت 5.8 درصدی دیگر تا سطح 80 میلیارد دلار عقب نشست. گفتنی است، ارزش دلاری بورس در بهمن ماه بیش از 24% سقوط کرد و این یکی از سنگین‌ترین و سریعترین کاهش ارزش‌ها طی سالهای اخیر بوده است ...

تحولات مربوط به صنایع را در بخش ویژه‌های خبری و تحلیلی دنبال کنید.